Đầu máy chạy bằng năng lượng hạt nhân! Hai tập đoàn Nga khổng lồ có đang cùng phát triển chúng không?

Vào đầu tháng 1 năm 2026, Transmashholding Nga và Viện Kurchatov đã công bố một dự án hợp tác nhằm phát triển thế hệ đầu máy kéo mới được trang bị các tổ hợp điện hạt nhân cỡ nhỏ, với mục tiêu cung cấp giải pháp năng lượng mang tính cách mạng cho vận tải đường sắt. Dự án lên kế hoạch tích hợp một hệ thống phát hơi nước hạt nhân cỡ nhỏ vào nền tảng đầu máy, mang lại phạm vi hoạt động lý thuyết lên tới hàng chục nghìn kilômét. Giải pháp này đặc biệt phù hợp với các tuyến đường sắt chưa được điện khí hóa và có thể cải thiện đáng kể hiệu quả của vận tải đường dài.

Tuy nhiên, kế hoạch nghiên cứu và phát triển (R&D) này nhanh chóng gây ra tranh cãi. Ngày 19 tháng 1, TMH đã ban hành thông cáo chính thức làm rõ rằng đầu máy chạy bằng năng lượng hạt nhân hiện chưa nằm trong chương trình nghị sự của công ty, công nghệ liên quan vẫn còn rất xa so với khả năng ứng dụng thực tiễn, và chưa có quyết định chính thức nào được đưa ra về vấn đề này. Công ty cũng rút lại tuyên bố trước đó của Giám đốc điều hành (CEO) Kirill Lipa tại một diễn đàn liên quan đến việc khởi động phát triển loại đầu máy này.

Đầu máy chạy bằng năng lượng hạt nhân không phải là một khái niệm hoàn toàn mới. Liên Xô từng phát triển một đầu máy sử dụng lò phản ứng neutron nhanh cho hệ thống tên lửa đường sắt vào những năm 1980, nhưng sau đó đã ngừng triển khai do các hiệp ước quốc tế. Sự quan tâm trở lại đối với công nghệ này chủ yếu bắt nguồn từ những tiến bộ trong lĩnh vực lò phản ứng nhỏ tích hợp (SMR), vốn đã cải thiện đáng kể về kích thước, trọng lượng và độ an toàn, từ đó mở ra những khả năng mới cho việc ứng dụng năng lượng hạt nhân trong vận tải đường sắt.